“Savaş ya da kaç” tepkisini dinlediğinizi hipotez ediyoruz. Peki, bu biyolojik tepkiden “kortizol” ismi verilen ufak bir hormonun mesul olduğunu öğreniyor muydunuz? Bedenimizin potansiyel stres etmenlerine uygun bir biçimde cevap verebilmesi için sağlıklı seviyelerde kortizol yapımına gereksinimi vardır. Eş biçimde, rahatlama zamanı geldiğinde bu seviyelerin düşmesi de aynı derecede ehemmiyetlidir. Şayet bu alıngan denge sağlanamıyorsa, neticede bir dizi sağlık meselesine neden olabilir. Kendi stres tepkinizi hakimiyet altına almanıza destekçi olmak için yapabilecekleriniz ve kortizol seviyenizin doğru olmadığını gösteren işaretler için okumaya devam edin. Kortizol hormonu, adrenal bezlerden üretilen bir stres hormonudur. Birisi stresli sezdiğinde, kortizol seviyeleri bununla doğru orantılı biçimde yükselir. Uzmanlar, kortizolü “yaşamımızdaki stresli uyaranlara geçim sağlamamıza destekçi olan bir hormon” olarak belirliyor. Kortizolün ilk işlevi, proteini bir enerji cinsi olan glikoza dönüştürmektir. Kortizol bunu karaciğer ve adalelerdeki proteini ufalayarak yapıyor. Glukokortikoid reseptörleri bedendeki hemen hemen tüm dokularda bulunur. Bu sebeple, kortizol neredeyse her uzuv sistemini etkileyebilir Asap, bağışıklık, kardiyovasküler, solunum, faize, adale-iskelet ve cilt.
Bu temel hormon kan tazyikini, kalp atış süratini, enerji seviyelerini ve metabolizmayı programlar. Fiziksel hastalıklar, psikolojik kasvetler, zekâsal meseleler ve hatta uykusuzluk gibi gidişatların neticesinde stres etkenlerinin uyarılmasıyla beraber adrenal bezlerimiz tarafından salınır.
Yukarıyada da belirttiğimiz gibi, çok yüksek veya çok düşük kortizol seviyeleri bedende rahatsız edici semptomlara neden olabilir. Kortizol seviyelerinizi hakimiyet ettirmeli misiniz? Çoğu vaziyette, yanıt evet. Kortizol seviyelerinde bozulma genellikle sirkadiyen ritimde bir bozulma olduğunda ortaya çıkar. Bir hastanın hipofiz bezinde ur veya rastgele bir adrenal kanser olup olmadığını hakimiyet etmek için de testler yapılabilir.
Şayet kendinizi hiperaktif seziyorsanız bu, stres seviyenizin beyin işlevinizi etkilediği anlamına gelebilir. Ek olarak, kalp hastalığı hikayeniz varsa veya kronik ağrı sürüklüyorsanız, kortizol seviyenizin klasik olup olmadığını hakimiyet ettirmelisiniz. Uznmanlar stresli seziyorsanız, yatmakta eforluk sürüklüyorsanız veya enerjiniz banalden düşükse kortizol seviyelerinizi ölçtürmeniz gerektiğini belirtiyor. Klasik kortizol seviyeleri günün saatine göre tanımlanır. Kortizol seviyeleri sabahın erken saatlerinde zirve yapar ve gün süresince kademeli olarak düşer; gecenin ortasında en düşük noktasına erişir. Bu sebeple, yüksek kortizol seviyelerinden veya Cushing belirtisinden şüpheleniliyorsa, kortizol seviyeleri genellikle geceleri ölçülür. Düşük kortizol seviyeleri veya Addison hastalığından şüpheleniliyorsa, kortizol seviyeleri genellikle sabahın erken saatlerinde ölçülür, zira bu, kortizol seviyelerinin natürel olarak azami olması gereken zamandır.
