Hatırlamak istemediğimiz, korktuğumuz, kayıplar yaşadığımız, günlerce gecelerce huzursuz olarak haberleri izlediğimiz 1999 zelzelesinin akabinde yıllar geçse de her birimiz hala tıpkı acıyla o günü hatırlıyoruz… Yapılan araştırmalar zelzele sonrasında ekseriyetle herkesin telaş ve gerilim yaşayabileceğini, depresyon, panik atak, uyku meseleleri, motivasyon kaybı ve takıntılı fikirlere sahip olabileceğini gösteriyor. Liv Hospital’dan Klinik Psikolog Selenay Yücel Keleş, sarsıntının çocuklar üzerindeki tesirlerini anlatırken ebevynlere de tavsiyelerde bulundu.
Psikolojik tesirleri ve etkilenme seviyesi bireyden bireye değişiklik gösterebilir
Doğal afet travması olarak zelzele; birey için dünyanın emniyetli olduğuna dair inançlarına set vuran, bireyin ruhsal istikrarını bozabilen olumsuz bir tecrübedir. Zelzelenin ruh sıhhati üzerinde kısa ve uzun vadeli tesirlerinin olduğu bilinmektedir.
- Birey birinci etapta şok devrindedir ve bu devirde mantıklı ve gerçekçi düşünememe, karar verememe, dikkat ve hafıza sorunları üzere durumlar yaşayabilir.
- İkinci evre olayın 2 ve 6 gün sonrasında gördüğümüz reaksiyon devridir. Birey bu devirde ağır duygusal yansılar (kaygı, öfke, güvensizlik, endişe, suçlama) ve bedensel reaksiyonlar (gevşeyememe, titreme, kalp çarpıntısı, mide bulantısı) gösterebilir.
- Üçüncü evrede ise birey olayları düşünme ve işlemleme devrindedir; olayla ilgili konuşmakta zorlanabilir, yas sürecine girer, ıstırap, öfke ve hasret üzere ağır hisler yaşayarak çatışmalar gözlenebilir.
- Son kademe ise bireyin düzgünleşme ve yine ahenk periyodudur. Zelzelenin üzerinden uzun bir vakit geçmiştir ve birey artık yaşadığı olaya direnç göstermez, yaşama ahenk sağlar, duygusal ve davranışsal olarak daha yeterli hissetmeye başlar, gelecekle ilgili planlar kurmaya, birinci etaptaki üzere olaya ağır bir fikir meşguliyeti göstermemeye başlar.
Depremin ruhsal tesirleri ve etkilenme seviyesi bireyden bireye değişiklik gösterebilir. Yapılan araştırmalar zelzele sonrasında ekseriyetle herkesin telaş ve gerilim yaşayabildiklerini, depresyon, panik atak, uyku problemleri, motivasyon kaybı ve takıntılı kanılara sahip olabileceklerini göstermiştir.
Depremin çocuklar üzerindeki ruhsal etkileri
- Güvende olmama hissi ve denetimin kaybı,
- Tekrar zelzele yaşamaktan korkma ve binalara tekrar girmekten ve göçük altında kalmaktan korkma,
- Dikkat ve konsantrasyon problemleri, gece uykularında ağır gerilim belirtileri gösterme,
- Eskiden hoşlandığı aktivitelerden keyif alamama ve motivasyon kaybı.
Ebeveynlere öneriler
- Çocuğunuzun hislerinin ve verdiği reaksiyonların olağan olduğunu bilmeniz değerli. Yaşadığı dehşet ve derdin görülmesi, tabir edilmesi en doğal iyileştiricidir.
- Olayın geçtiğini ve artık inançta olduğunu hatırlatın, şu anda onun yanında olduğunuzu ve onu koruyabileceğinizi hissettirin.
- Sorduğu soruları açık, anlaşılır ve kolay cümleler ile yanıtlayın ya da “Şu anda bunun yanıtını ben de bilmiyorum lakin öğrendiğimde seninle paylaşacağım.” üzere.
- Çocuklarınızın yanında zelzeleyle ilgili korkutucu imgeleri izlemeyin, haberleri konuşmayın ve bu haberleri izlemesine mahzur olun.
- Eğer çocuğunuz küçük yaş grubundaysa, sarsıntısı daha âlâ anlatabilmek için oyunlardan faydalanın. Yer kabuğunun sarsılmasıyla ilgili legolardan, bloklardan oyun kurup olayı daha somut hale getirebilirsiniz.
- Birlikte bir sarsıntı çantası hazırlayabilirsiniz, çantanın içindeki materyallerin neden ve ne işe yaradığını konuşabilirsiniz.
- Bol bol hisleri hakkında konuşun, mevzuyla ilgili çizimler yapmasını sağlayın, mektuplar yazın. His ve kanılarını söz edebileceği alanlar kurgulayın.
- Bol bol bedensel temas içinde bulunun, rahatlatın, sarılın, öpün ve kucaklayın.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
