İnternetle ilgili en âlâ şeylerden biri, geniş bir bilgi deposu olmasıdır. Aradığınız bilgi birkaç tıklama uzağınızda olabilir. Bilgiye sınırsız erişim imkanı beraberinde zorlukları da getiriyor. Dijital güvenlik şirketi ESET bilgi çağında düzmece ya da aldatıcı haberlerle nasıl baş edilebileceği konusunda teklifler paylaştı.
Günümüz bilgi çağında o kadar çok bilgi bombardımanına tutuluyoruz ki uydurma, manipüle edilmiş yahut diğer bir formda yanlış ve aldatıcı olan içeriği tesirli bir biçimde tanımlamak ve filtrelemek giderek daha göz korkutucu bir misyon haline geliyor. İnternette karşılaştığınız hiçbir şeyi olduğu üzere etmemeniz gerektiğini söylemek sıradan hale geldi; buna rastgele makaleler, toplumsal medya paylaşımları ve kendini “uzman” ilan edenlerin yorumları da dahil. Yapay zeka dayanaklı uydurma ses, manzara ve görüntü klipler dezenformasyon kampanyalarını kolaylıkla güçlendirebildiğinden, deepfake içerikleri de işin içine kattığınızda sular daha da bulanıyor.
Sahte bilgiler birçok formda ve yerde yayılabilir
Makaleler ve raporlar: Haberleri nereden aldığınıza bağlı olarak, birtakım beşerler öznel gerçekleri (daha taraflı medya) yahut yanlış bilgi yayan berbat niyetli aktörler tarafından kurulan gerçek sahte siteleri tercih eder.
Sosyal Medya: Burada dezenformasyon, uydurma haber siteleri üzere çeşitli kaynaklardan paylaşılan makaleler, uydurma haberleri yayan yorumcular yahut kelam konusu yanlış bilgileri içermek için oluşturulan sayfalar ya da kümeler halinde yayılabilir. Palavralarıyla daha inandırıcı olmak için siyasetçiler yahut bilim insanları üzere toplumun tesirli üyeleri üzere davranan kullanıcılar da ilgi caziptir.
Forumlar ve yorum bölümleri: Toplumsal medyada olduğu üzere, her şey makale linklerini paylaşmak, uydurma bilgileri öne çıkaran başlıklar oluşturmak yahut birebir şeyi yapan gönderiler yapmakla ilgilidir. 4chan üzere çevrimiçi topluluklarda yayılan kutuplaştırıcı yorumlar, gerçek dünyadaki aşırıcılığın itici gücü olabilir.
Videolar ve manzaralar: Video yahut imaj içeriği paylaşmak için kullanılan rastgele bir platform, düzmece raporlar, berbat niyetli olay özetleri, değiştirilmiş manzaralar ve önyargılı belgeseller biçiminde geçersiz bilgileri yaymak için kullanılabileceği üzere, içeriklerini yaymak için toplumsal kutuplaşmadan yararlanan çevrimiçi kişilikler aracılığıyla da kullanılabilir.
İnternette dezenformasyon yahut düzmece haberlerle nasıl başa çıkılır?
İnternette gördüklerimiz ve okuduklarımız üzerinde düşünmek, düzmece haberlerin tesirine karşı koymanın en güzel formülüdür. Ne yazık ki eleştirel düşünme okullarda ekseriyetle âlâ öğretilmiyor fakat bunun konutta kendi kendine öğrenilemeyeceği manasına da gelmiyor. Pekala gerçek bir kıssa ile uydurma bir öyküyü tam olarak nasıl ayırt edebilirsiniz?
- Öncelikle, durun ve karşılaştığınız bilgiler hakkında düşünün. Sadece bir görüntüde beyaz önlük giyiyor diye bir “doktorun” bir aşının ya da tedavinin tesirleri hakkında söylediklerine körü körüne inanmak yanlıştır, çünkü internette herkes doktorculuk oynayabilir. Tıpkı formda, bu yıl gerçekten üç gözlü bir bebek doğmuş olsaydı bunun nasıl bir mucize olacağını düşünün.
- İkinci olarak, karşılaştığınız her şeyi inceleyin ve doğrulayın. Sosyal medya sıklıkla uydurma askerlik belgeleri, seçim sonuçlarının hileli olarak isimlendirilmesi, sinema sahnelerinin gerçek olaylar üzere yine düzenlenmesi, tüm aşıların mevte neden olduğunun söylenmesi üzere sahtekarlık ve aldatmacaları yaymak için kullanılır. Buna karşı koymanın en yeterli yolu, tarafsız haber sitelerini kontrol etmek ve aldatmacaları ortaya çıkaran araştırma sayfalarını takip etmektir.
- Üçüncü olarak, her data modülünü bir perspektife oturtun. Bir evvelki hususta sunulanlar üzere çeşitli legal kaynakları kullanarak okuyun ve kendi fikrinizi oluşturun. Çeşitli bakış açılarını damıtarak kritik mevzularda kendi durumlarınızı oluşturabilir ve internetin gücüyle farklı bulduğunuz bir şeyi daha âlâ anlamaya çalışabilirsiniz.
- Sakin olun ve açıkça önyargılı bir görüş nedeniyle kışkırtılmamaya çalışın. Tartışmalar hararetlenebilirken tıpkı sıradan zorbalar üzere, çevrimiçi troller de provokasyondan beslenir. Onların tabiriyle “yemi yutarak” pozisyonlarını yasallaştırmaya müsaade vermeyin.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
